Khó Khăn Trong Ngành Công Nghiệp Ô Tô Trung Quốc: Giá Phụ Tùng Cao Vượt Quá Dự Đoán

Giá chốt nhựa và cụm pin xe

Vụ việc xung quanh giá phụ tùng diễn ra tại Hàng Châu, được chuyên trang công nghệ Khoái Khoa Kỹ thông báo vào ngày 17/4/2026, và được báo Triều Tân Văn thuộc Tập đoàn Báo chí Chiết Giang tổng hợp lại một ngày sau đó.

Trong vụ việc, một chốt nhựa bị gãy và hộp pin thiết kế theo kết cấu liền khối. Nhà sản xuất khẳng định không thể thay riêng chốt mà phải thay nguyên cụm pin với mức giá lên tới 130.000 nhân dân tệ (khoảng 475 triệu đồng). Nguyên nhân được đưa ra là bộ pin đạt tiêu chuẩn kín nước IP68, và việc tháo ra sẽ làm hủy hoại kết cấu kín.

Chủ xe đã yêu cầu hãng đền bù nhưng bị từ chối. Ngay cả công ty bảo hiểm cũng không đồng ý bồi thường cho khoản này. Do đó, xe đã được xử lý theo diện tổn thất toàn bộ, khiến chủ xe mất thêm gần 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) cho các chi phí dán phim và khác.

Trong khi đó, loại chốt nhựa tương tự được bán trên các sàn thương mại điện tử chỉ với giá khoảng 89 nhân dân tệ (khoảng 325.000 đồng).

Chi phí thay gương chiếu hậu

Vào ngày 1/5/2026, cùng chuyên trang cũng báo cáo một sự cố khác khi một chủ xe họ Trịnh lùi xe và làm hỏng gương chiếu hậu sau va vào cột trụ.

Gương tích hợp nhiều tính năng như điều chỉnh điện, gập tự động, sấy sương và giám sát điểm mù. Thay vì chỉ thay riêng mặt kính hay vỏ gương, đại lý yêu cầu thay nguyên cụm với tổng chi phí lên tới 5.700 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng), thời gian chờ mất gần một tuần.

Cần lưu ý rằng trong cả hai vụ việc, không có cơ quan báo chí chính thức nào của Trung Quốc đề cập đến tên thương hiệu hay mẫu xe cụ thể, mà chỉ gọi chung là một mẫu xe năng lượng mới.

Chi phí pin chiếm tỷ lệ lớn trong giá xe

Cả hai sự việc nêu trên là minh chứng cho một cấu trúc chi phí trong ngành ô tô hiện tại. Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc vào cuối năm 2025, bộ pin chiếm tới 49,59% giá trị của một chiếc xe thuần điện, với pin tam nguyên là 54,25% và lithium sắt phosphate là 47,89%.

Do đó, việc thay thế một cụm pin gần như tương đương với việc mua nửa chiếc xe. Giá trị báo giá 475 triệu đồng cho một chiếc xe có giá 730 triệu đồng đủ để xác định vụ việc này là tổn thất toàn bộ.

Ngành bảo hiểm gánh chịu phần còn lại. Theo Hiệp hội Actuary Trung Quốc, năm 2025, 43,58 triệu xe năng lượng mới được bảo hiểm với doanh thu phí 190 tỷ nhân dân tệ, nhưng ngành bảo hiểm vẫn lỗ 5,6 tỷ. Thống kê cho thấy có 143 dòng xe với tỷ lệ bồi thường vượt 100%, tăng 6 dòng so với năm trước.

Khó khăn trong sửa chữa xe năng lượng mới

Theo Bộ Công an Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, có 43,97 triệu xe năng lượng mới trên cả nước, chiếm 12,01% tổng số xe. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô Tô Trung Quốc, chỉ có khoảng 20.000 đến 30.000 doanh nghiệp đủ điều kiện sửa chữa xe năng lượng mới, trong khi số lượng tiệm sửa xe xăng lên tới khoảng 400.000, và chỉ có 2 đến 3% trong số đó có khả năng sửa chữa hệ thống ba điện. Ngoài ra, số thợ có chứng chỉ làm việc ở điện áp cao chưa đạt 100.000 người.

Can thiệp từ cơ quan quản lý

Vào ngày 16/1/2026, six bộ ngành tại Trung Quốc đã ban hành biện pháp tạm thời liên quan đến quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, có hiệu lực từ 1/4/2026. Điều này cho phép các doanh nghiệp sửa chữa truy cập thông tin kỹ thuật tháo lắp pin qua nền tảng nhà nước.

Ngày 23/6/2026, chín bộ ngành do Bộ Thương mại chủ trì đã phát hành thông tư liên quan đến thị trường hậu mãi ô tô, nhằm hướng dẫn các hãng mở ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và khuyến khích việc sửa chữa thay thế thay vì thay mới.

Ngày 10/8/2026, CATL khai trương 10 điểm dịch vụ trong hệ thống Ninh Gia toàn cầu, kèm theo gói hỗ trợ trị giá 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 36.500 tỷ đồng). Kỹ thuật sửa chữa theo cụm cho phép thay thế các mô-đun hỏng mà không cần thay toàn bộ cụm pin. Ông Lý Vĩ, Tổng giám đốc khối chất lượng và hậu mãi của CATL, cho biết tỷ lệ mẫu xe sửa chữa đã tăng từ 47% lên 76,8%.

Vấn đề tương tự tại Việt Nam

Đầu tháng 10/2025, một chiếc SUV Trung Quốc trị giá 2 tỷ đồng tại Thái Nguyên bị ngập nước và được đưa vào xưởng sửa chữa chính hãng, nhưng phải mất đến bốn tháng để xử lý. Chủ xe không mua bảo hiểm, nghĩa là không mất bất kỳ ngày nào cho việc xác minh, nhưng thời gian chờ vẫn là bốn tháng. Giá thay thế phụ tùng khi đó lên tới 400 triệu đồng.

Một trường hợp khác là anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, cho biết ba cơ sở tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang đã lần lượt đóng cửa trong khi xe vẫn còn thời gian bảo hành. Khi anh hỏi rằng có bảo hành nếu sửa ngoài không, nhân viên thông báo rằng làm bên ngoài sẽ không được bảo hành.

Cả hai vụ việc tại Trung Quốc và Việt Nam đều phản ánh một thực tế chung là các nhà sản xuất khẳng định, việc thay thế các chi tiết hỏng không thể thực hiện riêng rẽ và chỉ có hệ thống chính hãng mới có khả năng xử lý. Câu trả lời này phụ thuộc vào thiết kế của xe và chính sách phân phối phụ tùng, không phụ thuộc vào việc xe đang hoạt động ở đâu.