Uống đồ rất nóng và ung thư thực quản: những gì dữ liệu từ gần một triệu người cho thấy

Bắt đầu ngày bằng tách trà hay cà phê nóng là thói quen của nhiều người. Nhưng một phân tích quy mô lớn từ các nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford đã đặt câu hỏi về mức an toàn của thói quen này: liệu nhiệt độ đồ uống có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản?

Tóm tắt nghiên cứu: quy mô và dữ liệu

Nhóm nghiên cứu của Oxford tổng hợp dữ liệu gần một triệu người trưởng thành ở Anh, lấy từ hai nguồn thuần tập lớn: Million Women Study và UK Biobank. Thời gian theo dõi trung bình của các bộ dữ liệu lần lượt là 14,2 năm và 11,1 năm. Trong suốt giai đoạn theo dõi, các nhà khoa học ghi nhận 2.348 trường hợp mắc ung thư thực quản.

Kết quả chính: nhiệt độ và tần suất tiêu thụ liên quan như thế nào?

Phân tích cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa nhiệt độ đồ uống và nguy cơ ung thư thực quản, đặc biệt với loại ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC). Cụ thể, so với nhóm uống ở mức ấm vừa phải, những người uống đồ nóng có nguy cơ tăng gần gấp đôi; đối với người duy trì thói quen uống rất nóng, nguy cơ tăng lên khoảng gấp ba lần.

Số lượng đồ uống hàng ngày cũng có ảnh hưởng độc lập: sau khi tách riêng yếu tố nhiệt độ, nhóm uống sáu cốc nóng trở lên mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy cao hơn 71% so với nhóm uống ít hơn sáu cốc.

Một phát hiện đáng lưu ý là việc thêm sữa vào trà hoặc cà phê không làm giảm mối liên hệ này miễn là thức uống vẫn được tiêu thụ ở nhiệt độ cao.

Tại sao nhiệt độ cao có thể gây hại?

Theo giải thích sinh học được trích dẫn trong bài báo, dòng chất lỏng mang nhiệt lượng lớn có thể gây tổn thương lớp niêm mạc lót bên trong thực quản. Tổn thương này khởi phát phản ứng viêm cục bộ, và trong trường hợp tái diễn hoặc kéo dài có thể làm tăng nguy cơ phát sinh các thay đổi tiền ác tính dẫn tới ung thư.

Nhà sinh lý học biểu mô Ian Johnson (Viện Quadram) được dẫn lời nêu ra cơ chế tổn thương biểu mô liên quan tới nhiệt độ cao; đồng thời, tác giả chính của nghiên cứu, Keren Papier, đề xuất biện pháp thực tế: để đồ uống nguội bớt trước khi uống để giảm rủi ro.

Đặt kết quả vào bối cảnh dịch tễ

Kết luận của nghiên cứu được đặt cạnh các con số dịch tễ rộng hơn: theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) — một cơ quan thuộc WHO — năm 2020 ghi nhận khoảng 604.000 ca ung thư thực quản mới và 544.000 ca tử vong do căn bệnh này trên toàn cầu. IARC cũng đã xếp các loại đồ uống rất nóng (trên 65°C) vào nhóm các tác nhân có khả năng gây ung thư cho con người.

Dự báo về tương lai cho thấy số ca mới hàng năm có thể tăng hơn 50% vào năm 2040, tiến gần mốc một triệu ca mỗi năm nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn.

Song cần nhắc rằng, ở quy mô cá nhân, ung thư thực quản vẫn là một bệnh tương đối hiếm: theo số liệu được nêu trong nghiên cứu, tại Anh căn bệnh này chiếm khoảng 2% tổng số ca ung thư, với rủi ro trọn đời của một cá nhân vào khoảng 1%; con số ở Mỹ cũng tương tự, khi Viện Ung thư Quốc gia ghi nhận tỷ lệ khoảng 1,1% trong cơ cấu các ca ung thư mới.

Những yếu tố rủi ro khác và giới hạn nghiên cứu

Các tác giả nhấn mạnh rằng hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và ô nhiễm không khí trong nhà vẫn là các yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư thực quản. Nghiên cứu không bác bỏ vai trò của những yếu tố này mà chỉ bổ sung nhiệt độ đồ uống như một nhân tố có ảnh hưởng.

Một hạn chế quan trọng của nghiên cứu là dữ liệu về nhiệt độ đồ uống dựa trên tự báo cáo cảm nhận của người tham gia — tức họ cho biết họ uống ở mức “ấm”, “nóng” hay “rất nóng” — nên tính chủ quan có thể ảnh hưởng đến độ chính xác đo lường. Vì thế các tác giả và chuyên gia như Giáo sư Muy-Teck Teh lưu ý kết quả biểu thị một mối liên hệ chặt chẽ hơn là bằng chứng nhân quả tuyệt đối.

Ý nghĩa thực tiễn: việc thay đổi thói quen có thể mang lại gì?

Trên cơ sở phân tích, các nhà nghiên cứu ước tính rằng hành động đơn giản là hạ nhiệt đồ uống trước khi tiêu thụ có thể giúp ngăn ngừa một phần các ca ung thư biểu mô tế bào vảy mới mỗi năm — con số ước tính được trình bày trong nghiên cứu là khoảng 14% trường hợp mới có thể tránh được nếu mọi người giảm mức tiêu thụ đồ uống rất nóng.

Những phương pháp dễ áp dụng bao gồm chờ vài phút sau khi pha, thêm chút nước nguội để làm dịu nhiệt hoặc nhấp từng ngụm nhỏ thay vì uống ồ ạt. Các biện pháp này không đòi hỏi thay đổi phong cách sống lớn nhưng có thể làm giảm tác động nhiệt lặp đi lặp lại lên niêm mạc thực quản.

Lời khuyên dành cho người đọc

Nếu bạn thường xuyên uống trà hoặc cà phê rất nóng, cân nhắc các bước nhỏ để giảm nhiệt độ đồ uống trước khi tiêu thụ. Đồng thời, hãy ghi nhớ các yếu tố nguy cơ khác đã được chứng minh rõ hơn như hút thuốc và lạm dụng rượu — kiểm soát những yếu tố này vẫn là ưu tiên hàng đầu để giảm nguy cơ ung thư thực quản và nhiều loại ung thư khác.

Kết luận

Phân tích dữ liệu quy mô lớn từ gần một triệu người cung cấp bằng chứng hỗ trợ mối liên hệ giữa nhiệt độ đồ uống rất cao và tăng nguy cơ ung thư thực quản, đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào vảy. Mặc dù nghiên cứu có giới hạn liên quan đến dữ liệu tự báo cáo, thông điệp thực hành khá rõ ràng và dễ thực hiện: hạ nhiệt đồ uống trước khi uống là một bước phòng ngừa đơn giản, hợp lý và có thể mang lại hiệu quả cộng đồng nếu được áp dụng rộng rãi.

Để hiểu sâu hơn về những rủi ro hệ thống khi công nghệ thay đổi quyền lực xã hội, bạn có thể tham khảo bài phân tích sắc sảo về nguy cơ AI củng cố bất bình đẳng và làm mai một tư duy trong xã hội AI có thể khoá chặt lối lên và rủi ro tân phong kiến, bài viết này cung cấp góc nhìn chính sách và giáo dục rất đáng để suy ngẫm.

Nếu bạn quan tâm tới nguồn gốc hành vi bạo lực và cách con người vừa hợp tác vừa tàn bạo trong tiến trình văn minh, hãy đọc bài phân tích chuyên sâu về các giả thuyết sinh học và văn hóa trong nguồn gốc bạo lực và hợp tác của loài người để có thêm bối cảnh lịch sử và lý thuyết.

Với người quan sát xu hướng sản phẩm công nghệ, bài viết về điện thoại màn hình gập giải thích vì sao thiết kế này trở thành tâm điểm cạnh tranh mới của ngành và ảnh hưởng tới trải nghiệm làm việc di động màn hình gập: trung tâm cạnh tranh tiếp theo của smartphone là lựa chọn đọc hữu ích.