Cải Thiện Hiệu Năng Windows 11 Nhờ Tính Năng Mới Không Cần Cài Lại Hệ Điều Hành

Microsoft vừa thông báo rằng họ đã loại bỏ điều kiện bắt buộc để kích hoạt tính năng Smart App Control (SAC) trên bản Windows 11. Thay đổi này giúp người dùng dễ dàng sử dụng tính năng bảo mật này mà không cần phải khôi phục cài đặt gốc hay cài mới lại hệ điều hành chỉ để trải nghiệm.

Smart App Control, hay được biết đến với tên viết tắt SAC, lần đầu tiên được giới thiệu trong bản cập nhật Windows 11 22H2. Đây là một tính năng bảo mật tiên tiến, sử dụng công nghệ chữ ký số và hệ thống phân tích đám mây để đánh giá độ an toàn của ứng dụng trước khi chúng được phép hoạt động trên hệ thống.

Nhờ vào tính năng này, nếu Microsoft xác định một phần mềm là an toàn, Windows 11 sẽ cho phép ứng dụng đó chạy bình thường. Ngược lại, những tệp tin bị nghi ngờ là độc hại sẽ bị chặn lại. Nếu không thể đưa ra quyết định rõ ràng, SAC sẽ tiếp tục kiểm tra và có thể từ chối những ứng dụng không có chữ ký hợp lệ.

Loại bỏ yêu cầu cài đặt lại Windows

Trước đây, việc kích hoạt SAC chỉ có thể thực hiện trên những máy tính mới hoặc sau khi cài đặt sạch hệ điều hành. Điều này có nghĩa là người dùng nâng cấp từ các phiên bản trước của Windows 11 thông qua Windows Update phải trải qua một quy trình phức tạp.

Trước đây, nếu SAC bị tắt hoặc thiết bị không đủ điều kiện, cách duy nhất để kích hoạt lại tính năng này là phải cài đặt lại Windows. Điều này khiến nhiều người dùng không mặn mà với tính năng này vì lợi ích thường không xứng đáng với công sức cần bỏ ra để sao lưu và cài đặt lại hệ điều hành.

Tuy nhiên, Microsoft đã khẳng định rằng các bản cập nhật Windows gần đây cho phép người dùng kích hoạt SAC mà không cần cài đặt lại hệ điều hành. Người dùng chỉ cần vào phần Cài đặt Bảo mật Windows, tìm đến mục Quản lý Ứng dụng và Trình duyệt, sau đó truy cập vào cài đặt Smart App Control để bật lại chức năng này.

Hiện tại, tính năng này đang được triển khai dần dần trên nhiều thiết bị, do đó có thể không có mặt đồng thời trên tất cả máy tính. Thiết bị cũng cần được cài đặt phiên bản Windows 11 mới nhất có hỗ trợ SAC cùng với các bản cập nhật bảo mật gần nhất.

Dù tính năng mới này có lợi ích lớn, nhưng một số tài liệu cũ của Microsoft vẫn giữ thông tin rằng SAC chỉ áp dụng cho bản cài đặt mới. Sự không đồng nhất này cho thấy rằng các trang hỗ trợ chưa được cập nhật kịp thời, trong khi các thông tin chính thức về SAC đã ghi nhận cơ chế kích hoạt không còn cần cài sạch.

Một tính năng bảo mật nhằm giảm tải hiệu năng

Mặc dù Smart App Control là một tính năng bảo mật, Microsoft khẳng định rằng nó có thể giúp giảm tải cho hệ thống. Bằng cách ngăn chặn các ứng dụng đáng ngờ trước khi chúng được khởi chạy, SAC có thể tạo ra ít áp lực hơn so với phương thức quét liên tục các tệp đang hoạt động.

Cách tiếp cận này rất có lợi cho những máy tính có cấu hình trung bình hoặc thấp, giúp nâng cao hiệu suất tổng thể mà không cần giảm hiệu năng.

Tuy nhiên, người dùng không nên nhầm lẫn SAC với một công cụ tăng tốc hiệu suất hệ thống. Microsoft vẫn chưa đưa ra số liệu cụ thể về mức độ cải thiện hiệu năng, vì điều này còn phụ thuộc vào cấu hình máy và phần mềm bảo mật được sử dụng.

Smart App Control không thay thế cho phần mềm diệt virus, mà nó hoạt động song song với Windows Defender hoặc các giải pháp bảo mật khác. Như vậy, máy tính vẫn cần những biện pháp quét và phát hiện các mối đe dọa đã tồn tại trong hệ thống.

Cũng cần lưu ý rằng tính năng này có thể chặn một số ứng dụng hợp pháp chưa được ký kết, phần mềm tự phát triển hoặc các công cụ đặc thù không được nhiều người sử dụng. Microsoft hiện chưa cho phép người dùng tùy chỉnh để bỏ qua những ứng dụng bị chặn, buộc người dùng phải yêu cầu nhà phát triển ký hợp lệ cho phần mềm đó hoặc tắt toàn bộ SAC.

Một số trường hợp vẫn cần đặt lại máy tính

Mặc dù Microsoft đã bỏ yêu cầu cài đặt sạch, nhưng không có nghĩa là mọi hạn chế đã biến mất. SAC vẫn có thể không khả dụng nếu thiết bị thuộc hệ thống quản lý của doanh nghiệp, đã kích hoạt chế độ dành cho nhà phát triển, hoặc đang hoạt động trong chế độ S của Windows.

Thông tin chẩn đoán tùy chọn cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kích hoạt SAC. Như tài liệu hiện tại, nếu người dùng đã tắt tùy chọn này và Smart App Control không thể bật lên, có thể họ vẫn phải đề nghị khôi phục hoặc cài lại Windows và chọn gửi dữ liệu chẩn đoán trong quá trình thiết lập.

Sự không nhất quán này lý giải cho những thông tin mâu thuẫn về SAC. Mặc dù yêu cầu cài sạch không còn là điều kiện bắt buộc chung, nhưng vẫn có thể trở thành giải pháp cần thiết cho một số cấu hình cụ thể.

Vì lý do đó, nếu không thấy tính năng này, người dùng không cần vội vàng đặt lại máy mà hãy đảm bảo rằng đã cập nhật đầy đủ Windows và Defender trước khi kiểm tra lại mục Smart App Control trong Cài đặt Bảo mật Windows.

Thay đổi này không biến Smart App Control thành một công cụ tối ưu hóa hiệu năng, nhưng việc gỡ bỏ yêu cầu cài lại hệ điều hành cho phép nhiều người dùng có cơ hội thử nghiệm tính năng bảo mật mà Microsoft đã phát triển, hứa hẹn ít ảnh hưởng tới hiệu suất hệ thống hơn.